Vài suy nghĩ về nguồn lợi thủy sản nguyên nhân cạn kiệt và các giải pháp để BVNL thủy sản

Nhớ lại vào những năm của thập niên 80, nguồn lợi thủy sản của tỉnh Đồng Tháp còn khá dồi dào, sản lượng khai thác đánh bắt hàng năm đạt trên 150.000 tấn góp phần đánh kể vào mức thu nhập, cải thiện đời sống của đông đảo bà con ngư dân ở vùng nông thôn mỗi khi mùa lũ về. Nhưng chỉ sau 30 năm nguồn lợi thủy sản đã rất cạn kiệt, một số loài có nguy cơ bị tuyệt chủng cần bảo vệ khẩn cấp. Theo thống kê sơ bộ sản lượng khai thác thủy sản hiện nay của tỉnh Đồng Tháp chỉ trên dưới mức 15.000 tấn/ năm tương đương khoảng 10% sản lượng khai thác trước đây của những năm 80. Thực tế chúng ta không còn thấy cảnh ồn ào náo nhiệt khai thác thủy sản mỗi khi lũ về. Đa số hộ sống chuyên bằng nghề khai thác thủy sản như  ghe cào, lưới kéo, chất chà, đóng đáy vv … đều bị thua lỗ, gặp khó khăn trong cuộc sống và phải bỏ nghề chuyển sang sinh sống bằng nghề khác. Tại sao nguồn lợi thủy sản bị cạn kiệt đến mức đáng báo động đến như vậy? Theo tôi tập trung ở một số nguyên nhân chính như sau:

Thứ nhất, do mức độ dân số tăng nhiều làm gia tăng cường độ khai thác thủy sản để đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho tiêu dùng, đã ảnh hưởng nhiều đến sự giảm sút sản lượng thủy sản tự nhiên.

Thứ hai, là tình trạng khai thác bừa bãi, bất chấp mọi hình thức, cách thức mang tính hủy diệt thủy sản hàng loạt như: cào điện, xiệt điện, sử dụng lưới có kích thước mắc lưới nhỏ đánh bắt cá con, sử dụng các loại hóa chất độc hại, dây thuốc cá để khai thác thủy sản. Đây là nguyên nhân chính làm cho nguồn lợi thủy sản cạn kiệt nhanh chóng và rất khó khôi phục được bầy đàn thủy sản trong tự nhiên.

Thứ ba, việc khai thác thủy sản trong mùa cấm khai thác, là mùa sinh sản của các loài thủy sản, đã làm triệt tiêu sự phát triển của nguồn lợi, vì không còn đàn cá, tôm bố mẹ để tái sản xuất bầy đàn .

Thứ tư, sản xuất lúa vụ 3 chiếm đi phần lớn diện tích đồng nước vào mùa lũ, là nơi sinh sôi, trú ngụ, phát triển của các loài thủy sản.

Mặt khác, kể từ năm 2006 khi lực lượng Thanh tra chuyên nghành bảo vệ nguồn lợi thủy sản tỉnh Đồng Tháp đã giải thể theo các qui định của trên, thì ngành thủy sản của tỉnh không có lực lượng nòng cốt để phối hợp cùng các ngành chức năng của địa phương, tiến hành các đợt thanh kiểm tra bảo vệ nguồn lợi thủy sản và kịp thời xử lý những hành vi vi phạm trong lĩnh vực thủy sản theo qui định. Từ đó tình trạng khai thác thủy sản trái phép diễn ra khá phổ biến và thường xuyên trên địa bàn tỉnh, gây nhiều bức xúc trong dư luận quần chúng nhân dân, cũng là nguyên nhân khiến cho nguồn lợi thủy sản nhanh chóng bị cạn kiệt.

Đó là các nguyên nhân chính do tác động của con người làm cho nguồn lợi thủy sản bị suy giảm nghiêm trọng. Theo điều tra một số loài thủy sản đứng trước nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên cần được bảo vệ và tái tạo một cách nghiêm ngặt trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp như: cá Hô, cá Còm, Rùa, Cua Đinh…. Một số loài cá đã giảm mạnh sản lượng, nhất là các loài cá có tập tính di cư theo mùa hàng năm như: cá Linh, cá Cóc, cá Mè Hôi, cá Tra, BaSa, Hú, Bông Lau… nếu không có biện pháp bảo vệ tốt, thì sẽ có nguy cơ bị đưa vào sách đỏ trong thời gian gần đây. Đó là điều rất đau lòng mà không một ai trong chúng ta muốn nghĩ tới.

Để nguồn lợi thủy sản có khả năng tái tạo và phát triển, phục vụ lâu dài nhu cầu tiêu dùng thực phẩm cho con người và phát triển xã hội, theo tôi cần khẩn trương thực hiện đồng bộ một số giải pháp như sau:

Một là, cần tăng cường thường xuyên tuyên truyền giáo dục ý thức chấp hành pháp luật thủy sản cho mọi người tham gia khai thác nguồn lợi thủy sản, làm sao cho họ tự giác ý thức được rằng bảo vệ nguồn lợi thủy sản chính là quyền lợi và trách nhiệm của bản thân mình, không tham gia khai thác thủy sản dưới mọi hình thức bị cấm.

Hai là, do đa số những người tham gia khai thác thủy sản có hoàn cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn, thường không có hoặc có rất ít đất sản xuất, trình độ văn hóa thấp, đời sống bấp bênh, trôi nổi trên sông nước… cho nên nhà nước cần có chủ trương, chính sách xã hội ưu đãi như: hỗ trợ về vốn, đào tạo nghề, nơi ăn ở ổn định, để tạo điều kiện cho họ chuyển đổi nghề sinh sống thích hợp, giảm áp lực trong khai thác nguồn lợi thủy sản.

Ba là, có chính sách phát triển đa dạng nghề nuôi trồng thủy sản, tạo ra nhiều sản phẩm nuôi trồng, phục vụ đầy đủ nhu cầu tiêu dùng thực phẩm thiết yếu của nhân dân, để hạn chế tối đa việc khai thác nguồn lợi thủy sản ngoài tự nhiên.

Bốn là, tăng cường củng cố hệ thống tổ chức Kiểm ngư từ Trung ương đến địa phương cơ sở, đủ mạnh về con người, công cụ hỗ trợ, điều kiện phương tiện vật chất khác… để thực thi pháp luật thủy sản, nhằm phát hiện ngăn ngừa và xử lý kiên quyết đúng pháp luật các trường hợp vi phạm trong lĩnh vực BVNL thủy sản.

Năm là, việc đề ra các chủ trương qui hoạch phát triển trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp...  nhà nước cũng cần tính đến lợi ích, hiệu quả kinh tế của việc tái tạo và phát triển nguồn lợi thủy sản lâu dài trên cùng diện tích, nếu không sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến việc bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản ngoài tự nhiên.

Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ từng bước khôi phục, tái tạo lại nguồn lợi thủy sản trong tự nhiện. Việc làm này đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên liên tục và trong một thời gian dài với sự nỗ lực của nhà nước và tất cà mọi người chúng ta. Có như vậy chúng ta mới hy vọng giữ gìn được tài nguyên vốn rất quí giá mà thiên nhiên đã ban tặng, để phục vụ cho nhu cầu cần thiết của cuộc sống trong hiện tại và các thế hệ con cháu mai sau tiếp nối. Thiết nghĩ đó là những việc hết sức cần thiết nên làm.

 

                                                                                                             Lê Hoàng Nam

                                                                                             Trạm Thủy sản huyện Tân Hồng

Tin xem nhiều

Kỹ thuật sinh sản nhân tạo cá lăng chấm

Đặc điểm hình thái cá lăng chấm: Thân dài. Đầu dẹp bằng, thân và đuôi dẹp bên. Có 4 đôi ...

Quy trình sản xuất giống cá lăng vàng

1. Thuần dưỡng và nuôi vỗ bố mẹ

1.1 Thuần dưỡng cá làm bố mẹ

Nếu cá bố mẹ có nguồn ...

Kỹ thuật nuôi cá lăng nha thương phẩm

Lăng nha (Mystus wyckiioides) là loài cá nước ngọt, thịt trắng chắc, không xương dăm, mùi vị thơm ngon, giá ...

Kỹ thuật nuôi cá lăng vàng

Cá lăng vàng là một trong những loài cá lăng hiện diện ở các thủy vực nước ngọt và lợ ...

Nuôi cá lăng nha trong lồng bè

Cá lăng nha có tên khoa học là Mystus Wyckiioides, là loài cá nước ngọt, sống nhiều ở các nước ...

Video xem nhiều

Kỹ thuật bón phân

(Nguồn THVL)

Dưa hấu không hạt - nông nghiệp công nghệ cao

Lâu nay mọi người thường khó chịu khi gặp phải vô số hạt cứng trong ruột dưa hấu. ...