Kỹ thuật nuôi cá sấu - Phần 1

(Cập nhật: 10-03-11)

Kỹ thuật nuôi cá sấu - Phần 1

1 . Kỹ thuật xây dựng chuồng trại gây nuôi cá sấu 

a. Những điểm lưu ý

Để xây dựng chuồng trại phù hợp với đặc tính của loài cá sấu nước ngọt (freshwater or diamese crocodile hay Crocodylus siamensis), người chăn nuôi cần biết thêm những đặc tính của chúng để từ đó dựa vào các điều kiện đất đai, địa hình, thổ nhưỡng, thời tiết… để tự thiết kế và xây dựng chuồng trại phù hợp với điều kiện kinh tế nhằm đạt được hiệu quả cao nhất khi xuất chuồng để bán.

Việc quản lý chăn nuôi phụ thuộc nhiều yếu tố nên khó có thể đưa ra những chỉ dẫn chung về kích thước chuồng và mật độ nuôi nhốt, tự trong thời gian chăn nuôi khi thú (cá sấu) lớn lên và kích thước gia tăng, người chăn nuôi sẽ tự tìm ra mật độ nuôi nhốt một cách tự nhiên (theo tài liệu lưu trữ của FAO, Rome - 1990).

Do đó, trong tài liệu hướng dẫn kỹ thuật xây dựng chuồng trại này chỉ đưa ra một cách tổng quát dựa trên thực tế chăn nuôi tại Công ty Forimex mà trong nhiều năm qua đã đạt được những kết quả tốt, ngoài ra khi xây dựng chuồng trại người chăn nuôi còn phải xác định mục đích chăn nuôi mà mình theo đuổi để từ đó xây dựng chuồng trại một cách hợp lý.

Có thể tóm gọn trong các mục đích chăn nuôi như sau:

- Nuôi vỗ béo là mua con non khoảng 30 cm về nuôi khi đạt đến trọng lượng nhất định khoảng 25 – 30 kg thì bán, sau đó lại tiếp tục một chu kỳ mới.

- Nuôi để bán con giống có nghĩa là chỉ nuôi cá sấu bố mẹ, cho phối giống ấp lấy con và bán con giống. Trường hợp này đòi hỏi phải có cá sấu bố mẹ giống tốt, giao phối đạt hiệu quả cao đẻ nhiều trứng. Do đó, yêu cầu tuyển chọn cá sấu từ lúc còn non và biết rõ nguồn gốc, lai lịch của con bố mẹ là việc vô cùng quan trọng, tránh bị đồng huyết và lai tạp.

- Nuôi chu kỳ khép kín từ khâu nuôi nhân giống, nuôi vỗ béo, mổ thịt và lấy da bao gồm cả sản phẩm khác từ cá sấu như chế biến thức ăn từ thịt cá sấu, làm ra sản phẩm thời trang có giá trị cao từ da thuộc…

b. Các loại chuồng trại

Việc phân loại chuồng dựa trên các yếu tố: năm tuổi, kích thước (chiều dài), mục đích sử dụng để đặt tên cho từng loại chuồng như sau:

+ Chuồng cá sấu bố mẹ: Được sử dụng nuôi nhốt những con cá sấu đang sinh sản ổn định, những chuồng này thường được cơ cấu từ những con đẻ có năng suất cao. Loại chuồng này thường được xây dựng có hồ chìm.

+ Chuồng cá sấu dự bị: Được sử dụng nuôi nhốt những con cá sấu đã được chọn lọc để cơ cấu thành cá sấu bố mẹ (thường thì những con từ 06 năm tuổi). Loại chuồng này thường được xây dựng có hồ chìm.
Thường thì hai loại chuồng này xây dựng giống nhau để cá sấu có thể sống ổn định và chỉ đổi tên gọi khi khả năng đẻ trứng đạt như những con bố mẹ.

+ Chuồng cá sấu lứa: Được sử dụng nuôi nhốt những con từ 02 năm tuổi đến 06 năm tuổi. Loại chuồng này thường được xây dựng có hồ chìm, ngoài ra còn được phân loại thành: Chuồng con giống và chuồng thương phẩm.

+ Chuồng cá sấu 1 – 2 năm tuổi: Được sử dụng nuôi nhốt những con từ 1 – 2 năm tuổi.

Loại chuồng này thường được xây nổi để cho dễ dàng vệ sinh vì đây là giai đoạn phát triển mạnh nhất của cá sấu cũng như nguy cơ nhiễm bệnh càng cao. Bên cạnh đó là việc phân loại về kích cỡ phát triển của cá sấu sẽ làm định kỳ 03 tháng/lần nhằm bảo đảm phát triển của cá đồng đều tránh tình trạng con lớn dành ăn với con bé.

+ Chuồng cá sấu con: Được sử dụng nuôi nhốt những con non 01 tháng tuổi sau khi được đưa ra từ phòng úm.

Loại chuồng này thường được xây dựng thành những dãy chuồng lớn, trong đó được chia thành nhiều ngăn có thể chứa từ 20 – 30 con non và cũng được xây dựng theo kiểu chuồng nổi.

c. Cơ cấu mật độ nuôi nhốt

- Người ta có thể tạm dùng công thức sau để tính toán việc xây dựng chuồng trại để nuôi thương phẩm:

S = L x 3

Với S: Diện tích; L: Chiều dài

(Diện tích nuôi nhốt 01 con = chiều dài cá sấu x 3).

Tỉ lệ diện tích trên cạn bằng 2/3 diện tích dưới nước. Độ sâu của nước ít nhất là 60 cm.

- Tuy nhiên, qua ghi nhận trong quá trình thu mua cá sấu tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy, tại các hộ nuôi gia đình người ta vẫn có thể tận dụng được diện tích rất nhỏ trong sân nhà hoặc thậm chí trong nhà để nuôi nhốt cá sấu với mật độ ước tính 1 con/1 m2 mà vẫn phát triển tốt, với chu kỳ nuôi vỗ béo: từ con non đến khi có trọng lượng 25 – 30 kg. Điều này cho thấy rằng nguồn nước và thức ăn tươi là hết sức quan trọng.

d. Cơ cấu mật độ nuôi nhốt và kích thước chuồng trại

- Cá sấu bố mẹ và cá sấu dự bị: Mật độ nuôi nhốt 01 con/11 m2.

Thường thì loại chuồng này được xây dựng trên một diện tích lớn nhằm tạo được mặt hồ rộng và thoáng, vì khi giao phối cá sấu thường vẫy vùng và nếu đuôi chạm đáy hồ sẽ làm hạn chế kết quả khi sinh sản. Ngoài ra, trên bờ còn được xây dựng thành những ngăn cho cá sấu đẻ (bình quân 9 m2/ngăn)

- Cá sấu lứa: Mật độ nuôi nhốt 01 con/3 m2;

Để tiết kiệm chi phí xây dựng, có thể xây dựng thành từng dãy dài sau đó sẽ ngăn ra từng ô và phân loại kích thước phù hợp để nuôi nhốt chung;

Ví dụ: Kích thước chuồng 30 x 10 m = 300 m2, có thể ngăn ra 3 ô (10 x 10 = 100 m2), độ sâu tối thiểu của chuồng phải là 0,60 m.

- Cá sấu từ 1 – 2 năm tuổi: Mật độ nuôi nhốt 01 con/m2.

Đây là giai đoạn cá sấu phát triển nhanh nhưng vẫn còn nguy cơ nhiễm bệnh cao nên việc xây dựng chuồng thường làm hồ nổi để có thể thay nước thường xuyên cũng như theo dõi diễn biến của cá sấu hàng ngày, ngoài ra trong giai đoạn này việc tách phân loại và chuyển chuồng thường xuyên thì chuồng nổi cũng là yếu tố thuận lợi khi bắt cá sấu.

Loài chuồng này được xây thành từng dãy chuồng, cao hơn mặt đất tối thiểu từ 0,5 mét, nên lưu ý việc xây cao hơn mặt đất bao nhiêu là tùy theo điều kiện địa hình tại nơi nuôi, nhất là những vùng đất thấp thường hay ngập nước do mưa to, triều cường... căn cứ vào mức độ ngập mà nâng nền, chuồng nuôi nhốt tối thiểu từ 0,3 – 0,4 mét.

- Chuồng cá sấu con: Mật độ nuôi nhốt 10 – 20 con / m2.

Giống như chuồng nuôi cá sấu từ 1 - 2 năm tuổi, nhưng độ sâu của hồ ao nuôi chỉ từ 15 – 20cm và thường xây thành chuồng lớn rồi ngăn ra thành từng ô nhỏ.

Chuồng phải có mái che để giảm ánh nắng rọi vào nhất là những buổi trưa nắng gắt, làm chuồng ao tăng nhiệt độ cao; tuy nhiên cũng không có nghĩa là không cho ánh nắng chiếu vào mà cần chú ý hướng khi xây chuồng để đón nhận ánh nắng buổi sáng từ 8 – 10h là tốt nhất cho sự phát triển của cá, sử dụng loại lưới nhựa thường che có độ ánh sáng 80%.

Ví dụ: Chuồng có kích thước 5 x 10m bố trí đường đi giữa 1 mét thì sẽ ngăn được 10 ô nhỏ 2 x 2 = 4 m2 (mỗi bên 05 ô) có thể nuôi từ 30 – 35 con/ô.

e. Những điều cần chú ý khi xây dựng chuồng trại

- Chúng ta cần chú ý đến sự an toàn cho người và vật nuôi, xây dựng chuồng nuôi nhốt cá sấu phải đảm bảo chắc chắn, đặc biệt là những vùng thấp hay bị ngập; vì cá sấu là động vật hoang dã thuộc loài thú dữ, khi cá sấu còn non rất hiền, nhưng khi đến tuổi trưởng thành có thể leo trèo nếu tường rào bảo vệ thấp, đào hang thoát ra ngoài tấn công người. Do đó chuồng phải được xây dựng kiên cố trụ cột bằng bê tông cốt thép tường gạch xây và có hàng rào bảo vệ bằng lưới thép B40 nhưng vẫn phải thường xuyên kiểm tra mức độ an toàn chuồng trại để bảo đảm an toàn tuyệt đối.

- Đa số các trại gây nuôi đều xây dựng theo một phương thức, chỉ khác nhau về hình thức và mục đích sử dụng, ngoài ra yếu tố cảnh quan, môi trường cũng là một trong những tác động làm cho trại nuôi có một không gian thiên nhiên hoang dã tạo cảm giác thoải mái cho cá sấu.

- Cần tạo nhiều cây xanh xung quanh tăng độ che phủ, bóng mát chuồng nuôi, nhưng chú ý không nên trồng những loài cây lá có chất dầu hoặc độc hại.

- Bố trí nơi để máng ăn cho cá sấu xa khu vực hồ nước, có độ nghiêng để thoát nước ra mương cống để sau khi cho ăn làm vệ sinh được dễ dàng, tránh quẳng thức ăn xuống hồ nước làm nước trong hồ dễ bị ô nhiễm.

- Việc xây dựng chuồng trại nếu có điều kiện nên cách ly xa nơi khu dân cư và đường đi nhằm tránh tiếng ồn xung quanh, giữ yên tĩnh cho cá sấu vì khi bị hoảng loạn chúng thường bỏ ăn vài ba ngày, chậm lớn, điều này rất cần thiết đối với chuồng nhốt cá sấu khi còn non.

2. Kỹ thuật chọn giống

a. Kỹ thuật ấp trứng

- Trứng dùng để đem đi ấp phải đảm bảo có một dấu đốm mờ mờ. Xem trứng bằng cách, sau khi đẻ 6 tiếng đồng hồ nếu có đốm nhoang nhoãng (tưởng tượng như phát tia) to độ chừng nửa lóng tay, khi quá 7 ngày nó lớn bằng 1 – 1,5 lóng tay, nó sẽ di chuyển đi cho đến khi đầy trứng.

- Mùa sinh sản, người nuôi nên chuẩn bị cát hoặc đất thịt có độ ẩm thích hợp trong chuồng, khi cá mẹ đẻ nó sẽ tự làm ổ, đẻ xong chúng tự lấp ổ và nằm gần đó để bảo vệ ổ. Nếu trứng tự nở tại ổ, tỷ lệ nở rất thấp, nên ta phải xây dựng lò ấp bằng thủ công hoặc bằng điện.

- Lấy trứng ra ngay sau khi sấu đẻ, vệ sinh trứng sạch sẽ và cho vào thau có lót lá hoặc rơm khô (lưu ý nên đánh dấu điểm trên của trứng và không được xoay sai hướng ban đầu của trứng).

- Đem trứng vào lò ấp, loại bỏ những trứng vỡ.

- Dùng lá, cỏ khô băm nhỏ trộn với đất thịt có độ ẩm 85 – 100% tạo thành những ổ ấp rồi xếp trứng vào, lấp ổ lại. Trong mỗi ổ phải có bảng ghi chép ngày đẻ, ngày ấp số lượng trứng và có nhiệt kế theo dõi nhiệt độ, ẩm độ.

- Kiểm soát nhiệt độ trong ổ 2 lần/ngày (nhiệt độ thích hợp là 28 – 320C), ẩm độ trong lò ấp từ  85 – 100%.

- Sau 50 ngày kiểm tra loại bỏ trứng hư.

- Sau 68 ngày kiểm tra trứng, đưa vào thau nhựa có lót đất thịt, lá khô chuyển vào phòng úm chờ trứng nở hoặc giúp trứng nở (nếu sau 70 – 80 ngày trứng chưa tự nở). Ta chuyển sấu non vào thau nhựa úm ở nhiệt độ 28 – 320C.

- Tỷ lệ trứng nở đạt từ 60 – 75% tùy thuộc vào chất lượng giống bố mẹ, kỹ thuật ấp và kinh nghiệm.

b. Chọn giống con non để nuôi tăng trưởng

Sau 1 – 2 tháng úm, chọn những con có tốc độ tăng trưởng nhanh, lớn đều, bụng không quá to hoặc quá ốm.

Lựa chọn những con non khoảng 5 tháng tuổi (đã được đánh dấu cá thể mẹ của chúng), thời điểm này cần xác định ADN của những cá thể được chọn nhằm bảo đảm những cá thể đó có thể đó có giống gen thuần chủng loài Crocodylus siamensis.

- Chọn giống để làm hậu bị

Lựa chọn được tiến hành khi các cá thể đạt 3 năm tuổi. Lựa chọn những cá thể tăng trưởng tốt trong số những con đang nuôi lớn làm nguồn giống hậu bị, những cá thể này nên được nuôi dưỡng ở một chuồng riêng cho tới khi có thể bổ sung vào nguồn giống sinh sản. Quá trình chọn lựa phải rất thận trọng, tỉ mỉ và phức tạp, việc lựa chọn này nhằm giảm thiểu nguy cơ đồng huyết.

- Chọn giống bố mẹ

Tiêu chuẩn chọn giống:

+ Chọn theo hình dáng bên ngoài: Con đực và cái phải có hình dáng cân đối, không quá mập, không quá ốm, không bị dị tật.

+ Chọn theo nguồn gốc cha mẹ chúng: Chọn con của những cặp bố mẹ đẻ từ lứa thứ ba trở đi và số trứng mỗi lần đẻ phải trên 30 trứng, tỷ lệ nở trên 70%.

+ Chọn theo tình trạng sinh trưởng cá thể: chọn những con có tốc độ tăng trưởng trung bình không bị còi hoặc lớn quá nhanh.

- Chọn đôi và tỷ lệ ghép cặp (đực) + (cái)

Một con đực/1 con cái hoặc 1 con đực/2 – 3 con cái. Các con đực và con cái sống chung với nhau suốt năm trong cùng một chuồng, tự giao phối với nhau vào khoảng tháng 11 đến tháng 4 năm sau.

Cá thể trưởng thành sinh sản thường được giữ trong các chuồng riêng thành một quần thể tách biệt. Số lượng cá thể, tỷ lệ đực cái trong các chuồng tùy thuộc vào quyết định của từng trại, nhưng thường được xác định để có thể tối đa hóa năng lực sản xuất trứng và con non của các cá thể trong đàn.

3. Kỹ thuật nuôi và chăm sóc cá sấu 

Sau khi chọn được con giống tốt, vấn đề chăm sóc, nuôi cá sấu cũng quan trọng không kém so với phần chọn giống. Vì nếu chọn được con giống tốt mà chăm sóc không đúng cách sẽ làm cá sấu chậm lớn, kéo dài thời gian nuôi, hao tốn thêm mồi, hiệu quả kinh tế không cao.

a. Kỹ thuật nuôi, chăm sóc cá sấu mới nở, còn non

- Sát trùng rốn, da:

Khi cá sấu con vừa chui ra khỏi trứng, dưới bụng thường còn cuống rốn, dài từ 4 – 7 cm. Da rất mịn, mềm. Cá sấu con rất dễ nhiễm bệnh trong giai đoạn vừa mới nở ra đến khi rụng rốn. Vi trùng xâm nhập qua đường rốn, da và nước uống. Để phòng bệnh, khi sấu vừa nở ra nên dùng thuốc sát trùng jode hoặc thuốc đỏ (loại sát trùng dùng trị vết thương ở người), chấm bông gòn thoa vào vùng cuống rốn, vùng bụng; ở trong đất cát có nhiều loại vi trùng, trong đó có vi trùng bệnh uốn ván. Nếu không sát trùng vùng rốn, da cá sấu con dễ bị nhiễm bệnh uốn ván. Sau 4, 5 tháng người nuôi bỗng thấy sấu con bị co giật đột ngột rồi chết, khi ấy họ không biết lý do tại sao. Sau khi thoa thuốc sát trùng vào vùng rốn xong, ta nên nhúng cá sấu con vào dung dịch muối pha nước (tỉ lệ 100 g muối pha 10l nước ) rồi lấy ra ngay. Cũng có thể nhúng cá sấu con vào dung dịch thuốc tím (theo chỉ định). Nước muối hoặc thuốc tím có tác dụng sát trùng da rất tốt, nhưng không được pha đậm đặc. Sau khi đã sát trùng rốn và da, ta thả cá sấu vào một thau khô đã sát trùng để sẵn.

- Cho uống thuốc phòng bệnh:

Ngoài hoang dã, sau khi chui ra khỏi trứng, cá sấu con tự bò hoặc được mẹ đưa ngay xuống nước. Nhưng trong điều kiện nuôi nhốt ta không nên làm như vậy vì ta muốn để cho sấu con khát nước, sẽ dễ cho việc uống thuốc. Sau khi nở 8 - 10 giờ, ta thả sấu con vào một thau nước sạch có pha thuốc phòng bệnh đường ruột, cá sấu con sẽ uống nước thuốc, bơi lội khoảng 20 phút. Bắt cá sấu ra lại để vào thau khô, sạch. 1 giờ sau khi mình bụng cá sấu khô ráo, chịu khó lấy thuốc sát trùng bôi vào rốn, vào vùng bụng 1 lần nữa. Những ngày sau đó cũng nên thoa thuốc sát trùng. Sau khi rốn rụng nên bôi thuốc sát trùng thêm 2, 3 ngày.

- Giữ ấm cho cá sấu con:

Cá sấu con cũng như bao loài động vật khác, cần được giữ ấm. Nếu sấu lạnh dễ bị bệnh phổi, chết ngay hoặc bị èo uột, khó nuôi. Ban ngày khi trời mưa và suốt đêm cho đến sáng khi mặt trời đã nắng ấm, phải sưởi ấm sấu con. Để sấu con trong thau có nắp đậy bằng lưới sắt, phía trên để bóng đèn tròn 90W cao cách cá sấu 25 – 30 cm. Về đêm bạn sẽ thấy chúng co cụm lại dưới ánh đèn để được sưởi ấm. Để cá sấu con không bị ánh sáng làm khó chịu, bạn nên lấy tấm vải đen phủ lên nắp đậy, phải để tấm vải cách xa bóng đèn, phòng bị khô cháy. Trong suốt thời gian 8 tháng đầu sau khi sấu nở, nên giữ nhiệt độ của nước và không khí trong chuồng cá sấu con ổn định ở mức 30 - 320C.

- Bảo vệ cá sấu con:

Cá sấu con da, rốn còn tanh mùi máu rất dễ bị kiến, chuột, rắn tấn công. Bạn phải có biện pháp bảo vệ chúng được an toàn. Xung quanh nhà nuôi cá sấu con, phải phun xịt thuốc kiến. Phải có nắp chặn cho chuột, rắn khỏi vào ăn thịt cá sấu con.

- Tắm nắng cá sấu con:

Tất cả các loài động thực vật đều cần ánh sáng mặt trời. Khi cá sấu còn nhỏ yếu, bạn nên để cá sấu trong thau để dễ di chuyển, dễ thay nước hàng ngày khi mặt trời buổi sáng nắng ấm, bạn nên bưng thau khô cá sấu con ra phơi nắng độ 30 - 40 phút. Chú ý phải canh chừng, đừng phơi lâu quá cá sấu sẽ bị chết. Đã có người phơi cá sấu rồi đi làm chuyện khác, hoặc nằm vỏng canh nhưng ngủ quên, bỏ cá sấu chết cả thau 20 – 30 con. Ánh sáng mặt trời diệt các loại vi khuẩn trên da cá sấu rất tốt. Những chuồng cá sấu con nằm trong mát, ít được ánh sáng mặt trời chiếu tới thường hay bị bệnh nấm da. Khi sấu được 10 ngày tuổi có thể phơi nắng lâu hơn, trong thau đổ thêm 1 cm nước để sấu khỏi bị nóng.

- Thay nước cho cá sấu con:

Mỗi ngày nên thay nước cho cá sấu con một lần, các động tác phải thực hiện nhẹ nhàng ít gây tiếng động. Có thể dùng một thau, hồ chứa khác bắt nhẹ cá sấu chuyển qua, xong cọ rửa sạch sẽ, lại chuyển số khác sang hồ vừa mới cọ rửa xong. Sau 1 tháng tuổi có thể thay nước 1 tuần 2, 3 lần. Đừng để hồ dơ, sợ mầm bệnh phát sinh, nhất là bệnh mắt.

- Thức ăn chăm sóc sấu non:

Cá sấu sau khi nở 5 – 7 ngày bắt đầu cho ăn. Thức ăn có thể là gan heo bò, cá lóc bỏ xương, tép nhỏ phải lặt bỏ đầu nhọn. Thức ăn cho cá sấu con phải sạch tươi, không ăn thức ăn đã biến chất. Cá sấu con lần ăn đầu tiên nên cho ăn cá, sau đó cho ăn gan bò, heo. Tất cả được cắt nhỏ thành cục bằng đầu đũa ăn. Thức ăn để trong một nia rộng thấp vành hoặc ở bãi ăn. Nên rải mồi vào 5 - 6 giờ chiều, khi trời mát. Ban đêm yên tĩnh cá sấu con sẽ bò đến ăn. Phải theo dõi những con không ăn để bắt riêng ra. Những con không ăn hàng ngày phải đút mồi. Nếu không cá sấu sẽ ốm, mất sức, còi cọc không lớn, chết. Cho cá sấu con ăn bằng cách rải thức ăn lên bãi để cá sấu tự ăn chỉ áp dụng trong trường hợp sấu non quá nhiều, chăm sóc từng con không xuể. Cách tốt nhất là lấy một que tre dài chừng 15 – 20 cm, một đầu vót hơi nhọn để xuyên miếng mồi. Để miếng mồi ngang gần hàm cá sấu con, con nào tự ăn được bắt để riêng chuồng. Những con này hôm sau rải mồi chúng tự ăn khỏi đút. Những con để thức ăn ngang miệng mà không táp ăn, nên cầm que có mồi để nhẹ vào hàm 3, 4 lần mà nó vẫn không ăn thì bắt để riêng ra để đút cho ăn. Những con sau khi nở 5 – 7 ngày mà chưa ăn có thể chất dinh dưỡng dự trữ còn trong bụng sấu nên nó không ăn. Chờ thêm 2, 3 ngày nữa, nếu không ăn thì phải đút mồi bằng cách một tay bắt nhẹ con sấu lên, tay kia cầm que thức ăn ở đầu gõ nhẹ vào mũi, cá sấu sẽ mở miệng ra, dùng ngón tay cái và ngón tay trỏ kềm giữ nhẹ đừng cho khép miệng lại, nhẹ nhàng đưa thức ăn vào, khỏi nắp họng, rút que ra, để cá sấu mớm ăn sang một bên, tiếp tục đến khi mớm xong tất các con không muốn ăn. Việc chăm sóc cá sấu con mất nhiều thời gian, động tác nhẹ nhàng, tỉ mỉ. Người nuôi phải kiên nhẫn, không nên nóng vội. Việc đút mớm mồi cho cá sấu không nên thực hiện mỗi ngày vì sợ mồi tiêu chưa kịp, lại nhét thêm vào gây chứng sình bụng, không tiêu dẫn đến chết. Nên một ngày đút ăn, một ngày nghỉ hoặc hai ngày đút ăn liên tiếp, một ngày nghỉ thì an toàn hơn.

Để giúp cá sấu con tăng sức đề kháng và có chất dinh dưỡng phụ ngoài thức ăn trong mồi nên trộn thêm Vitamin C và Vitamin tổng hợp. Các loại thuốc bổ, thuốc trị bệnh dành cho cá, tôm có thể dùng cho cá sấu con. Liều lượng và cách dùng phải cẩn thận, tuân thủ đúng hướng dẫn cách sử dụng.

Các động tác chăm sóc sấu con càng nhẹ nhàng, càng ít gây tiếng động càng tốt. Khu vực nuôi sấu con không nên cho người ra vào thường xuyên.

b. Chăm sóc cá sấu trưởng thành

- Chăm sóc:

Khi cá sấu được một tuổi (khoảng 80 – 100 cm) việc chăm sóc không còn vất vả khi cá sấu còn nhỏ. Mỗi ngày cho cá sấu ăn 1 lần vào lúc 5 – 6 giờ chiều. Thức ăn để qua đêm cho những con cá sấu nhát ăn vào ban ngày. Nếu sáng hôm sau còn thừa thức ăn thì nên thu hốt hết ra ngoài, quét rửa bãi ăn sạch sẽ. Không nên cho sấu ăn vào buổi trưa vì thời gian không thích hợp cá sấu ít ăn, thức ăn thừa sẽ bị ánh sáng mặt trời làm biến chất.

Lượng thức ăn cho cá sấu cỡ 80 – 100 cm vào khoảng 100 – 150g/con/ ngày. Trên bãi ăn nếu hôm sau hết sạch mồi thì lần cho ăn tiếp theo tăng dần lên 2 kg, 3 kg… thấy bãi ăn thừa mồi thì dừng lại. Nếu thừa nhiều thức ăn, hôm sau ngưng hẳn 1 ngày.

Người nuôi nên để ý những con cá sấu nhút nhát thường đến bãi ăn chậm, những con khác ăn xong nó mới mò đến. Thường những con như vậy là những con chậm lớn, nhỏ nhất bầy. Phải cầm mồi quăng ngay đến miệng nó thường xuyên, có như vậy mới được ăn đầy đủ, lớn đều. Người nuôi cần để ý đến cặp mắt cá sấu. Nếu phát hiện thấy mắt đỏ, có vành trắng là mắt sấu bị bệnh, phải chữa ngay. Những con vẫn ăn bình thường mà không mập, khỏe có thể bị sán lãi cần cho cả đàn sấu ăn thuốc xổ lãi trộn với thức ăn.

- Chất lượng thức ăn:

Chất lượng thức ăn của cá sấu quyết định 70% tốc độ tăng trưởng của cá sấu. Thức ăn tươi, sạch giúp cá sấu khỏe mạnh, mau lớn. Ở Đồng Nai, nhiều hộ nuôi cá sấu lúc nhỏ cho ăn bằng cá con, tép còn tươi sống, gan bò tươi. Khi được 6, 7 tháng tuổi thì tập cho ăn đầu, cổ gà chưa qua đông lạnh khi được một tuổi trở đi cá sấu lớn rất nhanh. Nhiều bà con cho biết sau 24 tháng nuôi, cá sấu đã lớn đến 20 – 22 kg. Thức ăn cho cá sấu nên giữ cho tươi sạch. Nếu mua từ chợ về nên rửa sạch rồi mới cho ăn, kỹ hơn nữa nên ngâm trong nước chừng 1 giờ rồi hãy vớt ra cho ăn. Vì cá mua cho cá sấu ăn thường là cá rẻ tiền, đã bị người bán ngâm ướp nhiều lần có khi với chất hóa học, cá sấu dễ bị nhiễm độc nếu mồi không được rửa kỹ.

Nếu thức ăn của cá sấu là cá biển tạp, chú ý lựa bỏ cá nóc. Mỗi con cá nóc nặng 30 – 50 g có thể giết chết 1 con sấu nặng 30 – 40 kg. Ở trại cá sấu Tồn Phát trong 1 lần cho cá sấu ăn vào lúc chiều tối, công nhân vội vã khiêng những giỏ cá tạp vừa mới cân từ trên xe xuống, đem đổ thẳng vào chuồng cho đàn cá ăn mà không chọn lọc loại bỏ cá nóc. Hai hôm sau phát hiện thấy 27 con sấu chết đồng loạt. Ở bao tử mỗi con sấu chết, mổ ra phát hiện thấy da, xương và đầu con cá nóc.

Phải hết sức cẩn thận với thức ăn của cá sấu là chuột chết vì có thể người ta dùng thuốc độc để bắt chuột, cá sấu ăn phải sẽ bệnh hoặc chết ngay.

- Vệ sinh chuồng trại:

Nếu có thời gian mỗi ngày nên xịt rửa quanh chuồng cá sấu một lần. Cá sấu được giữ vệ sinh sạch sẽ thì mau lớn không bệnh tật. Tuy cá sấu có thể sống với nước tù đọng, dơ bẩn hàng 3, 4 tháng, thậm chí 1, 2 năm nhưng nếu chúng ta nuôi cá sấu thương phẩm trong nước dơ bẩn thì cá sấu lâu lớn, dễ bị bệnh, gây thiệt hại kinh tế. Nên giữ ao chuồng sạch sẽ là tốt nhất. Mỗi 3 – 5 ngày hay lâu nhất là 10 ngày nên thay nước một lần. Không cho trẻ em ném túi ni lông, sỏi đá, cá sấu có thể ăn vào làm tắt nghẽn đường tiêu hóa dẫn đến chết. Đã có nhiều trường hợp cá sấu chết vì bị dị vật làm nghẽn đường ruột.

- Chăm sóc cá sấu bố mẹ:

Kiểm tra chuồng nuôi:

Trên mặt đất chuồng cá sấu bố mẹ phải bằng phẳng không được để những cục gạch đá to, khúc cây, cạnh góc, khi cá sấu rượt đuổi những thứ này có thể làm thương tổn vùng bụng, ngực cá sấu. Nếu vào mùa sinh sản, có thể làm vỡ trứng trong bụng cá sấu. Khi thay nước (khoảng 1 tháng 1 lần) nên vệ sinh sạch sẽ đáy ao vì thức ăn do cá sấu lôi rớt làm chìm dưới đáy, lâu ngày sinh nhiều loại vi khuẩn độc hại ảnh hưởng đến cá cá sấu. Khi đi vào chuồng cá sấu bố mẹ, đặt biệt là khi cá sấu đói, người nuôi phải hết sức cẩn thận không nên đi một mình, phải có 2 người. Mỗi người cầm một cây gậy dài khoảng 2 m, phòng khi bị tấn công. Lúc đi kiểm tra, không nên đi gần sát bờ ao quá, có lúc cá sấu đói nằm lơ lững dưới mặt nước, khi thấy bóng người, bất ngờ nhảy lên tấn công.

- Thức ăn cho cá sấu bố mẹ

Tốt nhất là thức ăn còn tươi sống. Mỗi tuần 1 lần cho cá sấu ăn động vật còn xương như cá còn nguyên con, chuột, gà, vịt còn lông xương… Bộ máy tiêu hóa cá sấu rất tốt, biến xương con mồi thành một dạng bột trắng hấp thu chất canxi, làm cho xương cốt cá sấu thêm chắc khỏe. Nếu chỉ cho cá sấu bố mẹ ăn thịt cá, phổi, lòng, ruột heo bò, thiếu canxi, trứng cá sấu đẻ ra vỏ mềm, không nở được.

Người ta trộn vỏ tôm, vỏ sò nghiền nhuyễn vào thức ăn của cá sấu để bổ sung calci.

Các loại gia cầm chết vì bệnh, còn tươi đem cho cá sấu ăn, không thấy cá sấu bị lây nhiễm. Các nhà khoa học nghiên cứu cho biết bệnh của các loài động vật khác không ảnh hưởng đến sức khỏe cá sấu, vì cá sấu có kháng thể rất cao. 

Cá sấu mẹ sau khi đẻ, mỗi tuần nên cho nó ăn một con vịt để cá sấu mau lấy lại sức.

- Sàng lọc lại con bố mẹ

Không phải tất cả con bố mẹ đều tốt, có những con cái nuôi đến 9 - 10 năm mà vẫn không đẻ. Có những con đẻ trứng nhỏ hơn bình thường (trứng cá sấu trung bình nặng khoảng 130-150 gr) hoặc vỏ trứng cứ mềm mặc dù đã chăm sóc đặc biệt, bổ sung canxi, những con đẻ nhiều năm không có trống (cho đến nay vẫn chưa biết rõ nguyên nhân), những con đực không làm được chức năng truyền giống. Tất cả những con như vậy nên được loại bỏ khỏi chuồng nuôi sinh sản.

Mộc Hoa Lê (sưu tầm)

Nguồn diễn đàn chonongnghiep.com

Bài liên quan

Kỹ thuật nuôi cá sấu - Phần 2


Giá Vàng 9999
ĐVT: tr.đ/lượng
Loại Mua vào Bán ra
Ngoại tệ