Xây dựng chuỗi cung ứng nông sản an toàn (kỳ 1)

Mô hình trồng ớt, măng tây, chuối, ngô ngọt của HTX nông nghiệp Sông Đà, xã Hồng Đà, huyện Tam Nông hiện đang tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm thông qua liên kết theo chuỗi giá trị.

Cơ giới hóa, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất tạo ra khối lượng, chất lượng sản phẩm nông sản tốt hơn, song để tạo ra giá trị cao và bền vững thì việc xây dựng chuỗi cung cấp thực phẩm nông sản an toàn được xem là giải pháp căn cơ. Để có chuỗi liên kết sản phẩm nông sản hoàn thiện, các đối tượng tham gia chuỗi phải có sự phối hợp đồng đều và chặt chẽ. Mỗi thành phần, công đoạn thuộc chuỗi giá trị đều là những mắt xích quan trọng. Tuy nhiên, qua thực tế cho thấy, việc xây dựng chuỗi liên kết nông sản trên địa bàn tỉnh thời gian qua còn gặp khó trong nhiều “khâu”, cần giải pháp tháo gỡ.

Những năm qua, nông nghiệp của tỉnh đã có chuyển biến tích cực theo hướng sản xuất hàng hóa, khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế. Ước tính, hàng năm, trên địa bàn tỉnh sản lượng lương thực có hạt trên 445.000 tấn, trên 200.000 tấn rau các loại, trên 170.000 tấn búp chè tươi; khoảng 170.000 tấn thịt hơi... Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp vẫn còn tồn tại những hạn chế như quy mô sản xuất hộ nhỏ lẻ, thiếu liên kết còn phổ biến nên hiệu quả sản xuất chưa cao; chưa hình thành được nhiều vùng sản xuất hàng hóa, thị trường tiêu thụ sản phẩm. 

Trước thực trạng này, xây dựng, phát triển các chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn sẽ góp phần tăng nguồn cung và từng bước đáp ứng nhu cầu tiêu thụ sản phẩm an toàn của người dân trên địa bàn tỉnh, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, tạo điều kiện thúc đẩy nông nghiệp hàng hóa phát triển. Tham gia chuỗi, sản phẩm sẽ quản lý chất lượng tất cả các khâu từ nuôi trồng, thu hoạch đến vận chuyển, sơ chế, chế biến… theo quy trình bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn tạo nên mô hình khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ, được quản lý chặt chẽ bởi cơ quan chức năng và các bên tham gia đều được hưởng lợi ích. Trong chuỗi này, các đơn vị sản xuất sẽ được bảo đảm đầu ra cho nông sản, tránh được rủi ro trước biến động của thị trường, các đơn vị kinh doanh có được niềm tin từ người tiêu dùng dựa trên những cam kết, chứng nhận về chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm đã được cơ quan quản lý Nhà nước kiểm định, cấp chứng nhận.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản tỉnh cho biết: Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đang triển khai 21 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn với các sản phẩm: Thịt, rau, quả, chè và thủy sản, đây là những sản phẩm có thế mạnh của địa phương, sản phẩm có nguy cơ cao về mất an toàn thực phẩm. Việc xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn góp phần nâng cao ý thức, vai trò, trách nhiệm của người sản xuất, kinh doanh; các tác nhân tham gia trong chuỗi giá trị sản xuất có thể chia sẻ quyền lợi và trách nhiệm với nhau; đảm bảo cho việc điều tiết cung cầu thị trường và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. 

Các chuỗi bước đầu hình thành được mối liên kết từ sản xuất đến chế biến, kinh doanh để sản phẩm sản xuất ra đảm bảo an toàn, hình thành được một số điểm giới thiệu, quảng bá, cung cấp sản phẩm nông, lâm, thủy sản an toàn có nhãn hàng hóa nhận biết nguồn gốc, xuất xứ theo quy định. Tuy đạt được những kết quả bước đầu song trên thực tế, việc xây dựng và phát triển các chuỗi liên kết sản xuất trên địa bàn tỉnh còn chậm, quy mô triển khai nhỏ nên chưa tạo được chuỗi giá trị kinh tế của sản phẩm bền vững; chưa nhân rộng được các mô hình kiểm soát chất lượng theo chuỗi nên sản lượng thực phẩm an toàn tiêu thụ qua các hệ thống phân phối và kinh doanh còn hạn chế. Việc nhân rộng các mô hình liên kết theo chuỗi vẫn còn gặp nhiều khó khăn do sản xuất các sản phẩm nông sản chủ lực của tỉnh còn manh mún, nhỏ lẻ, trình độ hạn chế, rất khó áp dụng các quy định của thực hành sản xuất nông nghiệp tốt, ứng dụng công nghệ cao… dẫn đến năng suất và chất lượng còn thấp. Người sản xuất, kinh doanh còn nặng tư duy đề cao kinh nghiệm truyền thống, chưa tích cực thực hành phương thức sản xuất, kinh doanh theo chuỗi với các đòi hỏi về lập kế hoạch sản xuất, lập hồ sơ theo dõi kiểm soát các quá trình liên quan trong chuỗi… 

Đoan Hùng là huyện có nhiều nông sản chủ lực với diện tích, sản lượng lớn như  bưởi, chè, cá lồng sông Lô. Đến nay toàn huyện mới hình thành được 2 chuỗi cung ứng nông sản nhưng quy mô còn nhỏ, số hộ tham gia còn hạn chế. Toàn huyện hiện có trên 2.300ha bưởi, trong đó 1.500ha đã cho sản phẩm; sản lượng ước đạt khoảng 16.000 tấn, trong đó bưởi đặc sản khoảng 11.000 tấn. Năm 2017, 2018 huyện đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và PTNT triển khai thí điểm việc dán tem truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm bưởi đặc sản với số lượng 35 vạn tem, có cửa hàng giới thiệu sản phẩm, hình thành chuỗi quản lý chất lượng bưởi đặc sản Đoan Hùng. Ông Nguyễn Hoàng Minh - Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện cho biết: Việc liên kết chuỗi trong sản xuất nông nghiệp cho thấy hiệu quả rõ rệt về quản lý chất lượng, đảm bảo đầu ra cho nông sản. Tuy nhiên, cái khó nhất là sản xuất manh mún, vẫn thiếu các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu tàu đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, còn các HTX đóng vai trò là cầu nối giữa doanh nghiệp với nông dân thì hoạt động chưa thực sự hiệu quả. Hình thành liên kết chuỗi và duy trì, mở rộng chuỗi không phải việc đơn giản nên cần làm từng bước một, điển hình như mô hình bưởi bước đầu có hiệu quả sẽ tiếp tục nhân rộng trong thời gian tới, còn mô hình chuỗi cá lồng đang manh nha hình thành trên địa bàn huyện và quan trọng nhất vẫn là kết nối để tiêu thụ sản phẩm. 

Trong liên kết chuỗi còn gặp khó khăn do các hộ sản xuất đa phần chưa quan tâm tới việc liên kết nhóm hộ mà vẫn sản xuất tự phát nên chưa tạo được vùng sản xuất tập trung, dòng sản phẩm chưa đủ lớn và ổn định. Trong khi đó, các doanh nghiệp chế biến tiêu thụ sản phẩm thường ký các hợp đồng với các trang trại lớn, các vùng có lượng sản phẩm đáp ứng yêu cầu. Quy trình sản xuất, thu hoạch, bảo quản và thương mại của nông dân được thiết lập trên cơ sở yêu cầu của doanh nghiệp. Yêu cầu chất lượng của thị trường làm căn cứ cơ bản để xây dựng quy trình kỹ thuật cho các mô hình liên kết. Để xây dựng chuỗi liên kết vận hành một cách quy củ, bài bản, hộ nông dân cá thể không thể tự làm được mà cần phải liên kết thành một tập thể qua hình thức đơn giản nhất như tổ hợp tác, HTX thông qua đó thực hiện liên kết với doanh nghiệp để tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, nguồn lực của HTX còn yếu và thiếu. Các HTX vẫn chỉ tập trung làm một vài khâu đầu vào, còn khả năng điều tiết trong sản xuất lại hạn chế; chưa có nhiều HTX chủ động xây dựng được kế hoạch sản xuất theo hợp đồng bao tiêu. Thậm chí các thành viên HTX chưa hiểu hết mục đích, yêu cầu khi thực hiện chuỗi liên kết, chưa quen với việc sản xuất theo hợp đồng. Mặt khác, cán bộ quản lý HTX còn hạn chế về năng lực quản lý, chưa đủ khả năng thực hiện được các khâu trong chuỗi liên kết. Bên cạnh đó, một số chính sách hỗ trợ HTX chưa thiết thực và kịp thời nên không khuyến khích thành viên HTX tham gia liên kết… 

HTX dịch vụ nông nghiệp Hùng Long có 11 hộ tham gia mô hình liên kết cung ứng thủy sản với trên 150 lồng cá gồm các loại cá rô, cá lăng, cá trắm…  Trao đổi với chúng tôi, ông Trần Khắc Bằng - Giám đốc HTX, cho biết: Vốn là vấn đề khó đối với HTX trong kế hoạch mở rộng sản xuất. Thị trường tiêu thụ sản phẩm chưa ổn định, HTX chưa ký được các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với số lượng lớn. Mặt khác, cơ sở vật chất để sản xuất và sơ chế sản phẩm chưa hoàn thiện nên các sản phẩm chưa đảm bảo điều kiện để tiếp cận các đối tượng khách hàng là doanh nghiệp hoặc hệ thống siêu thị.

Từ thực trạng nêu trên, đặt ra yêu cầu cần có giải pháp thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh nông sản, chuyển từ sản xuất, kinh doanh riêng lẻ sang mô hình có sự liên kết chặt chẽ giữa các khâu tạo nên chuỗi sản xuất, kinh doanh nông sản an toàn khép kín, đảm bảo tạo ra nhiều nông sản chất lượng, an toàn để cung cấp cho xã hội một cách ổn định, bền vững.

Kỳ 2: “Chìa khóa” hóa giải những vướng mắc.

Nguồn: http://baophutho.vn/kinh-te/201904/xay-dung-chuoi-cung-ung-nong-san-an-toan-163801

Tin xem nhiều

Tài liệu kỹ thuật chăn nuôi thỏ - Phần 5

Phần 5: KỸ THUẬT CHĂM SÓC, NUÔI DƯỠNG

I. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH SẢN Ở THỎ CÁI

1. ...

Kỹ thuật sinh sản nhân tạo cá lăng chấm

Đặc điểm hình thái cá lăng chấm: Thân dài. Đầu dẹp bằng, thân và đuôi dẹp bên. Có 4 đôi ...

Nuôi cá lăng nha trong lồng bè

Cá lăng nha có tên khoa học là Mystus Wyckiioides, là loài cá nước ngọt, sống nhiều ở các nước ...

Kỹ thuật nuôi cá lăng vàng

Cá lăng vàng là một trong những loài cá lăng hiện diện ở các thủy vực nước ngọt và lợ ...

Kỹ thuật nuôi cá lăng nha thương phẩm

Lăng nha (Mystus wyckiioides) là loài cá nước ngọt, thịt trắng chắc, không xương dăm, mùi vị thơm ngon, giá ...

Video xem nhiều

Kỹ thuật bón phân

(Nguồn THVL)

Dưa hấu không hạt - nông nghiệp công nghệ cao

Lâu nay mọi người thường khó chịu khi gặp phải vô số hạt cứng trong ruột dưa hấu. ...